Doğayı tüketen bir düzenin, doğayı kurtarma vaatlerine ne kadar inanabiliriz?

İnsanoğlu, yüzyıllardır doğaya hükmettiğini sanıyor. Dağları deliyor, ormanları yok ediyor, nehirlerin yönünü değiştiriyor, denizleri kirletiyor. Sonra da doğa bütün bunlara karşılık verdiğinde adına “doğal afet” diyor. Ne büyük çelişki! Kendi ellerimizle hazırladığımız felaketlerin sorumluluğunu bile doğanın üzerine yıkıyoruz.

Şimdi dünya, COP31 İklim Konferansı için Türkiye’de bir araya geliyor. Yine büyük salonlar, gösterişli konuşmalar, iddialı hedefler ve kurtarılmayı bekleyen bir dünya... Peki, bugüne kadar düzenlenen otuz iklim konferansı neyi değiştirdi? Atmosferdeki sera gazları artmaya, buzullar erimeye, ormanlar yanmaya ,ülkeler bombalanmaya devam ederken hangi başarıdan söz edebiliriz?

Dünya liderleri iklim krizini konuşuyor ama küresel ekonomik düzen doğayı tüketerek büyümeye devam ediyor. Bir tarafta çevreyi koruma vaatleri, diğer tarafta daha fazla üretim, daha fazla tüketim, daha fazla kâr hırsı... Doğayı korumak için kürsüye çıkanların, doğayı tahrip eden ekonomik ve savaş politikaları savunması çağımızın en büyük ikiyüzlülüklerinden biri değil midir?

Üstelik şimdi yeni yaptırımlar tartışılıyor. Karbon vergileri, emisyon sınırlamaları, enerji dönüşümü, su tüketimine yönelik düzenlemeler... Dünyayı korumak için kahramanlığa soyunmak sıkı iş, fakat bu dönüşümün faturasını kime çıkacak?

Kaynaklarını sürdürülebilir kılmak için diğer devletlerin kanını emen super güçler mi? Yıllarca atmosferi kirleten dev sanayi kuruluşları mı? Doğal kaynakları sınırsızca tüketen küresel şirketler mi? Yoksa zaten geçim mücadelesi veren çiftçi, işçi, esnaf ve sıradan vatandaş mı?

Korkarım ki yine en ağır bedeli, krizin ortaya çıkmasında en az sorumluluğu bulunan insanlar ödeyecek. Zengin ülkeler çevre dostu teknolojilere yatırım yaparken yoksul toplumlar hem iklim felaketleriyle hem de dönüşümün ekonomik yüküyle mücadele etmek zorunda kalacak.

Bir başka çelişki de şu: İnsanlık doğayı korumayı bile yeni bir ekonomik kazanç alanına dönüştürme peşinde. Yeşil ekonomi, karbon piyasaları, sürdürülebilir üretim... Kulağa hoş geliyor. Ancak bu kavramlar gerçek bir çevre bilincine dönüşmediği sürece, doğanın tahribatını başka bir ambalajla pazarlamaktan öteye geçmez.

Bugün havada uçuşan araçların,atılan bombaların,silahların, kuruyan göllerin, tükenen yer altı sularının, betonlaşan şehirlerin ve yok edilen ormanların sorumluluğunu yalnızca iklim değişikliğine yükleyemeyiz. Plansız kentleşmeyi, yanlış tarım politikalarını, denetimsiz sanayileşmeyi ve bitmek bilmeyen tüketim çılgınlığını da sorgulamak zorundayız.

Çünkü doğa bize ihanet etmedi. Biz doğaya ihanet ettik.

COP31 belki yeni kararların, yeni hedeflerin ve yeni taahhütlerin adresi olacak ama doğanın ihtiyacı yeni bildirgeler değil, samimi ve kararlı bir iradedir.

İnsanoğlu hâlâ kendisini dünyanın efendisi sanıyor. Oysa doğa karşısında ne kadar aciz olduğunu anlamak için bir gecelik sele, birkaç aylık kuraklığa ya da birkaç saatlik yangına bakması yeterli.