Dijital dünyanın rüzgârı, yaşamlarımızın hemen her alanında olduğu gibi kutsal kabul ettiğimiz okuma eylemini de dönüştürmüş haberimiz yok… Daha doğrusu okumayı da dönüştürmeye çalışıyor ki bizzat şahit oldum. Kitap okuma dediğimizde aklımıza ilk ne gelir? Sessiz, sakin bir ortam, kitaptaki karakterlerle yakınlaşma duygusu, bazen de ben de bunları yaşadım hisleri gibi pek çok duygunun kitap okurken yaşanabilmesi ve farklı dünyaları keşfetme değil mi? Ancak gelin görün ki dijital dünya yakında bu tertemiz hislerimizi de elimizden alacakmış gibi görünüyor. Ama ben ve benim gibi düşünenler olduğu sürece bu durumun bari önüne geçebilmemiz çok da olanaksız sayılmaz değerli dostlar…
Kitapların artık rafların tozlu, kokulu sükûnetinden çıkıp ekranların parıltılı, hızla tüketilen içeriklere indirgenmesinden bahsediyorum. Bizzat şahit oldum demiştim, anlatacağım...
Bir kitabın kapağını açmadan, sayfalarına dokunmadan, satır aralarındaki sancıyı hissetmeden sadece "Sayfada dursun da etkileşim versin!" mantığıyla yaklaşan zihinler türedi. Geçtiğimiz günlerde aldığım bir mesaj, bu durumun vahametini göstermiş oldu. Genç bir okur mu desem ya da dijital dünyanın "içerik üreticisi" olma heveslisi biri mi desem bir kız kardeşimiz, kitabımı sayfasında yorumlamak istediğini yazdı. Ben de beş tane kitap arasında acaba hangisini istiyor diye konuşmaya başladım. Teşekkür edip "Hangi kitabımı okumak istersiniz?" diye sorduğumda işte o “fark etmez” yanıtını aldığımda aynı zamanda çağımızın özetini de üzülerek görmüş oldum.
“Fark etmez...”
Sanki kitap seçimi, diğer seçimlerde olduğu gibi özen ve dikkat gerektirmeyen bir eylem! Ruj alırken, kıyafet alırken ya da ne bileyim herhangi bir ürün alırken fark etmez mi diyor acaba? Ya da herhangi bir seçime giderken… Kaldı ki kitap, ürün de değildir! Ancak ve ancak ürünleştirilmeye çalışılan bir piyasa malzemesi olarak görüldüğü de aşikâr… En azından o kızımız için… Nietzsche’nin Zerdüşt’ü insanlığa seslenirken buraları hesaba katmış mıydı bilemem ama bugünün dijital dervişleri, o büyük felsefeyi kendi küçük dünyalarında sanırım yeniden yazmaya çalışıyor.
Fark etmezmiş... Öyle buyurdu Zerdüşt.
O cümleyi duyduğum an, olabildiğince yumuşak bir üslupla, “Okuma eylemini ticari bir kaygıyla yaptığınız anlaşıldığı için lütfen tekrar karşılaşmayalım.” diye karşılık verdim. Görüyoruz ki hangi kitabın olduğunun bir öneminin olmaması, esas meselenin de okumak, anlamak, yazarın dünyasına ortak olmak değil; o an akışta kalmak, "kitap yorumcusu" etiketiyle bir şeyler paylaşmaktı. Okuma eylemini bu denli ticari, bu denli mekanik bir kaygıyla yapmak bana göre edebiyata yapılan büyük bir haksızlıktır. Bizler, yıllardır masa başında kelime işçiliği yaparken bu tip ticari kaygılar gözetseydik çoktan zengin(!) olabilirdik sanırım… O yüzden sormak istiyorum, edebiyatın kazancı banka hesaplarında mıdır yoksa insanların zihninde açtığı pencerede ve kalbinde bıraktığı izde midir? Hâlâ piyasa beklentileri doğrultusunda yazmayan bir yazar olarak benim yanıtım belli… Fakat ne yazık ki okuma zenginliğinden bihaber zihinler, bu eylemi de paraya, etkileşime, tık sayılarına çevirme derdindeymiş...
Kitapların ruhunu ıskalayan, sayfalar arasında bir yolculuk yapmaktansa vitrin süslemeyi seçen bu çiğ yaklaşımlar, bana göre kulak tırmalamaktan ve göz yormaktan öteye geçemiyor. Edebiyat bir ticaret kapısı, kitaplar da bu pazarın sıradan birer ticari malı değildir. Değildir, değildir de bunu tek başıma benim bilmem yetmiyor elbette… O yüzden okumayı dahi ticari kaygılara indirgemeyecek parlak dimağlara ihtiyacım var. Ve bu köşede her Cuma “Köşe Bucak Notları” kapsamında sizlerle bir araya gelmiş olacağım kıymetli okurlarım…
Nerede kalmıştık… Bana göre okumak; yavaşlamak, durmak ve biraz mola verip önce kendimizi sonra da hayatı anlamaya çalışmaktır. "Fark etmez" diyenlere ve sosyal medya sayfalarını doldurmak için kelime harcayanlara inat; ben yine de hakikatin, samimiyetin ve kelimenin gerçeğinin peşinde koşanlarla bu köşemde de devam edeceğim. Ezcümle ruhu olmayan bir okuma eyleminin ne edebiyata ne de insana verebileceği tek bir satırı dahi olmayacağını düşünen biri olarak, yeni köşemizde her hafta başka notlarla buluşmak üzere dostlar…
