Çak, olayda hayatını kaybedenlerin yakınlarına başsağlığı dileyerek yurttaşların yaşadıkları binaların güvenlik durumuna ilişkin bilgiye kolayca erişebilmesi gerektiğini vurguladı.
Maltepe’de yaşanan bina çökmesinin, yapı güvenliğine ilişkin ihmallerin ve bilgi eksikliğinin ağır sonuçlarını bir kez daha ortaya koyduğunu belirten Çak, olayın nedenleri henüz kesinleşmemiş olsa da yurttaşların yaşadıkları yapıların durumu hakkında bilgi sahibi olabilmesinin temel bir hak olduğuna dikkat çekti.
Çak, konuya ilişkin açıklamasında, vatandaşların yaşadıkları binaların hangi koşullarda inşa edildiği, ruhsat ve proje durumları ile sonradan yapılan değişiklikler hakkında yeterli bilgiye ulaşamadığını ifade etti.
“Yurttaşlar, yaşadıkları binanın nasıl inşa edildiğini, ruhsat ve proje durumunu, sonradan herhangi bir müdahale yapılıp yapılmadığını ve yapı güvenliği açısından taşıdığı riskleri bilmiyor, öğrenemiyor.
Güvenli yapılarda yaşamak yaşam hakkının bir parçası
Yapı güvenliğinin yalnızca binaların ilk inşa edildiği dönemdeki koşullarla değerlendirilemeyeceğine dikkat çeken Çak, zaman içerisinde yapılan değişikliklerin de yakından takip edilmesi gerektiğini belirtti.
Açıklamada, bir binanın ruhsatlı olarak inşa edilmesinin, sonraki yıllarda ruhsat ve projeye aykırı müdahaleler yapılmadığı anlamına gelmediği vurgulandı. Kat ilaveleri, taşıyıcı sistemde gerçekleştirilen değişiklikler, kullanım amacı değişiklikleri ve kaçak eklentilerin yapı güvenliğini doğrudan etkileyebileceği ifade edildi.
Bu nedenle yapıların yalnızca ilk inşa edildikleri döneme ait kayıtlarının değil, zaman içerisinde geçirdikleri değişikliklerin ve mevcut teknik durumlarının da izlenebilir olması gerektiği belirtildi. Yapı güvenliğine ilişkin bilgilerin yalnızca kamu kurumlarının arşivlerinde tutulmasının yeterli olmadığına işaret edilen açıklamada, vatandaşların bu bilgilere ulaşabilmesi için bir binanın çökmesini beklememesi gerektiği kaydedildi.
Yapı güvenliği bilgileri vatandaşların erişimine açılmalı
Çak, yapı güvenliğine ilişkin bilgilerin erişilebilir, güvenilir ve şeffaf bir sistem üzerinden vatandaşlara sunulması gerektiğini belirtti. Farklı kamu kurum ve kuruluşlarında bulunan verilerin bütünleşik bir dijital sistemde bir araya getirilmesi ve doğrudan erişime açılması çağrısında bulundu.
Ayrıca konut ve iş yerlerinin alım-satım ve kiralama süreçlerinde, taşınmazların hukuki ve teknik durumlarına ilişkin bilgilerin açık ve anlaşılır biçimde sunulmasının zorunlu hale getirilmesi gerektiği ifade edildi.
Her yapının ruhsat, proje, iskân, tadilat, kaçak yapı ve güvenlik durumuna ilişkin bilgilerinin güncel olarak tutulduğu kapsamlı bir yapı envanteri oluşturulmasının önemine dikkat çekildi. Özellikle eski yapı stokunun mevcut durumunun belirlenmesi için ülke ve kent genelinde envanter çalışmalarının hızla tamamlanması, riskli yapıların tespit ve güçlendirme süreçlerinin ise kamusal bir program çerçevesinde yürütülmesi gerektiği kaydedildi.
Kaçak kat ve eklentilere yönelik denetim çağrısı
Açıklamada, ruhsat ve projeye aykırı imalatlar ile sonradan yapılan kaçak kat ve eklentilere karşı etkin denetim mekanizmalarının oluşturulması gerektiği de vurgulandı. Tespit edilen aykırılıkların yapı güvenliği üzerindeki etkilerinin mühendislik hizmetleri aracılığıyla değerlendirilmesinin önemine işaret edildi.
Maltepe’deki çökme olayının, yapı güvenliğinin yalnızca depremlerden sonra gündeme alınabilecek bir konu olmadığını gösterdiği belirtilen açıklamada; deprem, yangın, zemin sorunları, taşıyıcı sisteme yapılan müdahaleler ve kullanım değişikliklerinin bir bütün olarak ele alınması gerektiği ifade edildi.
Yapı güvenliğinin sürekli bir kamusal sorumluluk olduğuna dikkat çekilen açıklamada, bina çökmelerinin ardından yalnızca enkazın kaldırılması ve sorumluların aranmasıyla yetinilmemesi gerektiği belirtildi. Asıl önceliğin, vatandaşların can güvenliğini tehdit eden riskleri ortaya çıkmadan önce tespit etmek, gerekli önlemleri almak ve yapı güvenliğine ilişkin bilgileri toplumun erişimine sunmak olduğu kaydedildi.
Çak, Maltepe’de yaşanan olayın tüm yönleriyle bilimsel ve teknik esaslar çerçevesinde araştırılması, çöküşe neden olan unsurların ortaya çıkarılması ve sorumluların belirlenmesi gerektiğini vurguladı.
