Çukurova Üniversitesi’nde farklı model ve yakıt türlerine sahip araçlar üzerinde gerçekleştirilen testlerde, bazı zararlı gaz emisyonlarında yüzde 90’ın üzerinde düşüş gözlemlendiği belirtildi. Sistemle yakıt tasarrufu ve motor performansında artış sağlandığı da öne sürülürken, çalışmayla ilgili bilirkişi raporu hazırlandığı bildirildi.
Adana’da oto tamirciliği yapan 60 yaşındaki Servet Doğan, araçların çevreye saldığı zararlı gazları azaltmak amacıyla yıllardır üzerinde çalıştığı yazılım projesini geliştirmeyi sürdürüyor. 1991 yılında temellerini attığı, 2007 yılında ise ilk kez uygulamaya geçirdiği SET adlı sistem, araçların mekanik yapısına herhangi bir donanım eklenmeden, yazılım aracılığıyla motor yönetimine müdahale edilmesini esas alıyor.
Farklı marka, model ve yakıt türlerine sahip araçlarda uygulanabilecek şekilde geliştirildiği belirtilen sistem, Çukurova Üniversitesi’nde yapılan ölçümlerle de test edildi. 2011 yılında Makine Mühendisliği, 2026 yılında ise Çevre Mühendisliği bölümünde gerçekleştirilen karşılaştırmalı çalışmalarda, egzoz emisyon değerlerinde yüzde 96’ya varan düşüşler tespit edildiği ifade edildi.
Farklı araçlarda karşılaştırmalı test yapıldı
Çalışma kapsamında biri 2026 model ve 13 bin kilometrede, diğeri ise 2007 model ve 330 bin kilometrede olan benzinli ve dizel iki araç üzerinde ölçümler gerçekleştirildi. Uygulama öncesi ve sonrasında yapılan testlerde, özellikle karbon emisyonları ve hidrokarbon değerlerinde yüzde 90-96 oranlarında düşüş gözlemlendiği belirtildi. Yeni model araç ayrıca akredite bir işletmede dinamometre testine tabi tutuldu.
Çalışmanın sonuçlarını değerlendiren Servet Doğan, yapılan ölçümlerde elde edilen verilerin emisyon değerlerinde ciddi düşüşe işaret ettiğini söyledi.
'Hidrokarbonun azalması iyi yanmayı gösteriyor'
Doğan, yapılan ölçümlerde elde edilen sonuçlara ilişkin şu ifadeleri kullandı:
'Bu SET denen uygulama, yazılım yönetimi ile ilgili olarak araçlarda biz de özellikle egzoz emisyon ölçümleri yaparak bir test yaptık. İki farklı aracı yeni model ve eski model olmak üzere, biri dizel, biri de benzinli olmak üzere iki farklı aracı denedik. Bir tanesi 13 bin kilometrede, 2026 model bir benzinli bir araçtı. Diğeri de bizim yine 1.4 dizel motora sahip, 2007 model, 330 bin kilometrede olan bir araç vardı. Bu araçlara öncesi ve sonrası, yani uygulama öncesi ve sonrası ölçümler yapıldı. Hatta yeni aracı biz dinamometreye de soktuk; akredite bir dinamometre işletmesinde öncesi ve sonrası performans testlerini de yaptık. Bu sonuçlara baktığımız zaman, bu emisyonların ciddi bir şekilde aslında azaldığını gördük. Mesela araçlarda yüzde 90-96 oranlarında karbon emisyonlarında, özellikle hidrokarbon emisyonlarında ciddi bir azalma gözlendi.'
Hidrokarbon değerlerindeki düşüşün yanma verimliliğine işaret ettiğini belirten Doğan, sistemin yakıt tüketimini de azaltabileceğini ifade etti. Doğan, açıklamasında şu sözlere yer verdi:
'Yani bu şu demek: 100 kilometre için diyelim ki 5 litre yakıt yakıyorsanız, yüzde 20 iyileştirme varsa artık 5 değil de 4 litre yakıt yakacaksınız anlamına gelir. Biz burada, bilimsel bakış açısıyla yaptığımız girdi, çıktı ve kütle dengesine göre bu araçların çok iyi bir yanma performansına sahip olduğunu gözlemledik. Araçlardaki bu emisyonlar ölçüldüğünde sonraki ve önceki değerler arasındaki farklara baktığımızda, aslında şu anda biliyorsunuz karbon emisyonu, hava kirlenmesi, küresel iklim değişikliği gibi çok farklı, günümüzde tartışılan unsurlar var. Bu unsurlara bağlı olarak bizler de bunu kontrol altına almak istiyoruz. Bu şu demek: Dünyada, tüm dünya genelinde birim zamanda atmosfere yayılacak kirletici emisyonunu yüzde 20, 30, belki 40 seviyelerinde azaltmak anlamına geliyor. Bu da çok ciddi bir rakam; biz yüzde 5'i bile çok büyük başarı görürken... Yani bu yazılımın tüm dünyadaki araçlarda kullanılacağını düşünecek olursak, o zaman ciddi, yarı yarıya kadar da bir azalma beklemek mümkündür tabii ki bu rakamlarla' dedi.
'Dört zararlı gazı aynı anda düşürüyoruz'
Çukurova Üniversitesi Çevre Mühendisliği Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çağatay Ersu da SET sisteminin geliştirilme süreci ve teknik özellikleri hakkında bilgi verdi. Mekanik yapıda herhangi bir değişiklik yapılmadan, yalnızca yazılım ve bilgi kullanılarak araçlarda verimlilik elde edilmesinin amaçlandığını belirten Ersu, testlerde dört zararlı gazın aynı anda azaltıldığını gördüklerini söyledi.
Ersu, sistemin çalışma prensibi ve test sonuçlarıyla ilgili şu açıklamayı yaptı:
'SET yöntemi adını verdiğimiz bu egzoz emisyonlarını sıfıra yaklaştıran yöntem, 1991 yılında başlayıp 2007'de ilk örneğini aldığımız bir çalışmaydı. Herhangi bir mekaniksel yapıya donanım eklemeden, mekaniksel yapının değişimi yapılmadan bilgiyle maksimum faydayı elde etmenin bir çalışmasıydı. Aynı anda dört tane zararlı gazı indirdiğini düşündüğümüz, gördüğümüz testlerde ispatladığımız bir çalışmaydı. Karbonmonoksit ve hidrokarbon milyon hassasiyette sıfıra kadar indi. Karbondioksitte bir düşüş oldu. Aynı zamanda da hidrokarbonları ciddi derecede azaltıp aynı anda da azot oksitleri yüzde 45 civarında aşağı çektiğimiz bir çalışmaydı.'
Sistemin yeni nesil araçlara da uygulanabildiğini belirten Ersu, yakıt tasarrufu ve motor performansına ilişkin iddialarını ise şöyle dile getirdi:
'Şu an 2026'dayız, 2020'nin üstündeki tüm araçlara bizim yaptığımız OBD soketinden kontrol ünitesine bilgi gönderme hattı olmayan araçlara dahi biz OBD soketinden bilgi gönderebilen dünyadaki tek yöntemi şu an uyguluyoruz. Araçlarımızın aynı anda egzoz emisyonlarını sıfıra yakın değerlere taşıdığı, yüzde 12 ile 25 arasında yakıt tasarrufu sağladığı ve güç kaybetmeden aksine torkunun yüzde 30'lara varan bir artışla gözlemlediğimiz, aynı anda da motor vuruntularının azalıp motorun ömrünü uzatabilecek nitelikte bir çalışmadır' diye konuştu.
SET sistemiyle ilgili yapılan testlerin sonuçlarının karşılaştırıldığı ve çalışma hakkında bilirkişi raporunun da hazırlandığı bildirildi.
