TMMOB Makine Mühendisleri Odası Adana Şube Başkanı Kerem Şahin, İzmir
HABAŞ’ta 18 kişinin yaşamını yitirdiği patlamada bir makine mühendisi meslektaşlarının da
bulunduğunu, bu olayın bir iş kazası olarak görülemeyeceğini söyledi.
“Bir mühendis neden ölür, neden yargılanır? Bu nasıl bir düzen!” diyen MMO Adana Şube
Başkanı Kerem Şahin,”İzmir HABAŞta 18 insan hayatını kaybetti. 18 emekçi, 18 hayat, 18
yarım kalmış hikâye… Aralarında bir makina mühendisi de vardı.” dedi.
Makina Mühendisleri Odası Adana Şubesi olarak, bu acıyı yalnızca bir iş kazası olarak
değerlendiremiyoruz. Çünkü mesele çok daha derin, çok daha yapısal. Bugün bu ülkede
mühendis olmak da giderek ağırlaşan bir sınıfsal çelişkinin içinde yaşamaktır.
Üniversitelerde yıllarca eğitim alan, mesleki bilgi ve sorumluluk sahibi olması beklenen
mühendisler, mezuniyetlerinin ardından üç kuruşluk ücretlere çalışmaya razı ediliyor. İş
buldukları için şükretmeleri, aldıkları ücretin karşılığında neredeyse sınırsız sorumluluk
üstlenmeleri bekleniyor.
İşverenin yatırım kararında, üretim hedefinde, bakım bütçesinde, personel sayısında ve iş
güvenliği harcamalarında belirleyici olamayan mühendis; çoğu zaman işveren vekili, bölüm
sorumlusu veya teknik yetkili sıfatıyla bütün bu kararların sonuçlarından sorumlu
tutulabiliyor.
İşte düzenin en büyük çelişkilerinden biri burada!
Mühendis, bir gün iş güvenliği koşullarının yetersiz olduğu bir fabrikada işçi arkadaşlarıyla
birlikte hayatını kaybedebiliyor. Hayatta kalırsa, aynı sistemin içinde, yetkisi ve karar gücü
çoğu zaman sınırlı olmasına rağmen, bir iş cinayetinin ardından sanık sandalyesinde
oturabiliyor.
Yani mühendis ya ölüyor ya da yargılanıyor! Peki asıl soruyu ne zaman soracağız? Üretim
kararlarını kim veriyor? Bakım bütçesini kim belirliyor? Yatırımı kim erteliyor? İşçi sayısını
kim azaltıyor? İş güvenliği için ayrılması gereken kaynağı kim kısıyor?Bunları
belirleyenlerle, bu kararların sonuçlarına katlananlar aynı insanlar mı? Hayır!
Ama bu düzen, sorumluluğu aşağıya doğru dağıtırken ekonomik gücü ve karar yetkisini
yukarıda toplamaya devam ediyor.
Biz hayata soldan bakanlar yıllardır tam da bunu anlatmaya çalışıyoruz: Üretim ilişkileri,
yalnızca kimin ne kadar kazandığını değil, kimin nasıl yaşayacağını, kimin hangi koşullarda
çalışacağını, hatta kimin hayatta kalacağını da belirliyor.
Mesele mühendislerin daha fazla ücret almasıyla da sınırlı değil. Mesele, mühendislik
bilgisinin sermayenin kâr hedeflerine tabi kılınmasıdır. Mesele, insan hayatının üretim
maliyetleri arasında bir kalem olarak görülmesidir.
Bir mühendis, yalnızca işverenin talimatlarını yerine getiren bir imza makamı değildir.
Mühendislik, toplumun güvenliğine, insan yaşamına ve kamusal yarara karşı sorumluluk
taşıyan bir meslektir.
Bu nedenle iş cinayetlerinin hesabı sorulurken yalnızca en alttaki imzaya, en yakındaki teknik
sorumluya bakılamaz. Gerçek karar ve yetki zinciri bütün açıklığıyla ortaya çıkarılmalıdır.
Hukuki ve idari sorumluluk, unvanlara göre değil, gerçek yetkiye, alınan kararlara ve ihmalin
niteliğine göre belirlenmelidir.
HABAŞta hayatını kaybeden 18 insanın ardından geriye yalnızca yas tutmak yetmez. Bu
ölümleri üreten koşulları, çalışma ilişkilerini ve denetim mekanizmalarını sorgulamak
zorundayız.
Çünkü insan hayatının maliyet hesabına dahil edildiği bir üretim düzeninde, bir sonraki
facianın nerede yaşanacağını bilemeyiz.
Ve biz hâlâ şuna inanıyoruz: Mühendis emeği sermayenin kârını büyütmek için değil, insanın
yaşamını güzelleştirmek için vardır.
İşçinin, mühendisin, teknikerin, ustanın; emeğiyle yaşayan herkesin hayatı, hiçbir şirketin
kârından daha değersiz değildir.
Bu düzeni sorgulamak, bu düzene itiraz etmek ve değiştirmeyi istemek bir tercih değil, insan
hayatından yana olmanın gereğidir. Kaybettiğimiz 18 emekçiyi saygıyla anıyoruz.
Unutmayacağız. Alışmayacağız. Susmayacağız.”
