Adana’da limonun bahçedeki kilogram fiyatı 5 liraya, mandalinanın fiyatı ise 5-7 liraya kadar geriledi. Ürünlerini yurt dışına göndermekte zorlanan sektör temsilcileri, gemi trafiğinin yeniden açılmasını ve alternatif ihracat güzergâhlarının devreye alınmasını istiyor.
Türkiye’nin önemli narenciye üretim merkezlerinden Adana’da limon ve mandalina hasadı sürerken üreticiler, sezon başında bekledikleri fiyatlara ulaşamadı. Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle Karadeniz’de gemi trafiğinin kapanması, ihracatta nakliye maliyetlerini artırarak sektördeki sorunları derinleştirdi.
Limonun kesim tarihi 11 Eylül, ihracat tarihi ise 21 Eylül olarak açıklanmasına rağmen ürünlerin önemli bir bölümü bahçelerde bekliyor. Sezonun ilk döneminde kilogramı 8-12 liradan alıcı bulan limon, bugünlerde bahçede 5 liraya kadar geriledi.
Önceki sezondan depolarda kalan limonların yanı sıra Arjantin ve Güney Afrika gibi ülkelerden gelen ürünlerin de piyasada bulunması, fiyatlar üzerindeki baskıyı artırdı. İç piyasada limonun kilogram fiyatının 4-6 lira arasında değiştiği belirtilirken, 55 milimetrenin altındaki küçük boy limonların alıcı bulamadığı için ağaçta kaldığı ifade edildi.
“Gemiyle 3 bin dolar, tırla 9-10 bin dolar”
Yüreğir Ziraat Odası Başkanı Mehmet Akın Doğan, ihracat talebi olmasına rağmen yüksek nakliye maliyetleri nedeniyle ürünlerin istenilen miktarda yurt dışına gönderilemediğini söyledi.
Karadeniz’de gemi trafiğinin kapalı olmasının ihracatı zorlaştırdığını belirten Doğan, kara yolu taşımacılığının maliyetinin deniz yoluna kıyasla önemli ölçüde yükseldiğine dikkat çekerek şöyle konuştu:
“Şu anda limona talep var ancak Karadeniz'de gemi trafiği kapalı olduğu için ürünlerimizi istediğimiz ölçüde gönderemiyoruz. Tır bulabilen tüccarlar ürünlerini kara yoluyla sevk edebiliyor. Tırla Rusya ve Ukrayna'ya gönderimin maliyeti 9-10 bin doları bulurken gemiyle bu rakam yaklaşık 3 bin dolar. Arada ciddi bir fark var. Bu fark üreticinin ve tüccarın cebinde kalsaydı ürünlerimizde ciddi bir hareketlilik yaşanırdı”
Doğan, fabrikaların da yeterli kapasitede çalışamadığını belirterek üretim ve ihracatın canlanabilmesi için ürün fiyatlarının üreticiyi tatmin edecek seviyelere yükselmesi gerektiğini kaydetti.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz ile görüştüler
Narenciye sektörünün yaşadığı sorunların çözümü için geçtiğimiz hafta Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ile Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde görüştüklerini anlatan Doğan, Karadeniz’deki gemi trafiğine alternatif güzergâhların değerlendirilmesini talep ettiklerini bildirdi.
Görüşmede, Hatay’ın Erzin ve Dörtyol ilçeleri üzerinden demir yolu bağlantısıyla Gürcistan güzergâhının kullanılabilmesi de gündeme geldi. Doğan, bu konuda çalışma yapılması yönündeki taleplerini ilettiklerini ve gelecek yanıtı beklediklerini söyledi.
Mandalinada da fiyatlar geriledi
Adana’da erkenci mandalinanın kesim tarihi 29 Eylül, ihracat tarihi ise 6 Ekim olarak açıklanmıştı. Ancak limonda yaşanan sorunlar mandalina üreticilerini de etkiledi.
Hasadın ilk döneminde kilogramı 8-10 liradan alıcı bulan mandalina, ihracat ve nakliye sorunları nedeniyle bahçede 5-7 liraya kadar düştü. Ürünlerin yurt dışına gönderilmesinde yaşanan güçlükler, hasadın da yavaşlamasına neden oldu.
Yüksek taşıma maliyetlerinin dış pazarlardaki satışları zorlaştırdığını vurgulayan Doğan, mandalina ihracatındaki durumu şu sözlerle anlattı:
“Mandalinada hasat başladığında fiyatlar 8-10 lira seviyesindeydi. Ancak nakliye maliyetleri yüksek olduğu için ürünlerimizi istediğimiz miktarda gönderemiyoruz. Ürün karşı pazara ulaştığında maliyetler nedeniyle satışı da zorlaşıyor. Gemiyle sevkiyat yapılabilseydi şu anda hasadın büyük bölümü tamamlanmış olacaktı”
“Çiftçi de tarım işçisi de bekliyor”
Geçmiş yıllarda bu dönemde limon ve erkenci mandalina ürünlerinin önemli bir bölümünün tüccarlara satılarak yurt dışına gönderildiğini belirten Doğan, bu yıl ise kesim ve ihracat tarihlerinin açıklanmasına rağmen çok sayıda ürünün bahçelerde beklediğini ifade etti.
Hasadın istenilen hızda ilerleyememesinin hem üreticiyi hem de tarım işçilerini olumsuz etkilediğini dile getiren Doğan, alternatif ihracat güzergâhlarının bir an önce devreye alınması gerektiğini vurgulayarak şöyle konuştu:
“Şu anda kesilecek çok ürünümüz var ancak hasat istediğimiz şekilde devam etmiyor. Ürünü kesebilmek için karşı taraftan talep olması ve gönderimin ekonomik olması gerekiyor. Talep var ama ürün gönderildiğinde para kazandırmayınca ihracat yapılamıyor. Bu nedenle çiftçimiz kara kara düşünüyor, tarım işçilerimizin önemli bir bölümü de iş olmadığı için boşta kalıyor. Alternatif ihracat yollarının bir an önce devreye alınmasını bekliyoruz”
Adana’da narenciye üreticileri, artan nakliye maliyetlerinin düşürülmesi ve ihracat yollarının yeniden işler hâle gelmesiyle piyasada hareketlilik yaşanmasını bekliyor. Sorunun devam etmesi hâlinde bahçelerde bekleyen ürünlerin üreticiler üzerindeki ekonomik baskıyı artırmasından endişe ediliyor.
