Doç. Dr. İsmail Güneş; Adana Büyükşehir Belediyesi Altın Koza’dan yayınlanan
Görsel Bir Tarih: Medeniyetlerin Kavşağı Kilikya - Görsel Bir Tarih : Adana’da
Fotoğrafik Bir Yolculuk” adlı kitaplarının okuyucu ile buluşmasını sağlayan Zeydan
Karalar’a ve emeği geçenlere teşekkür etti.
Doç. Dr. İsmail Güneş iki kitapla ilgili şunları söyledi:
“Çalışma fotoğraflar eşliğinde onların öykülerini kent hafızasına kazandırmayı
amaçlamaktadır. Arşiv fotoğrafları birincil kaynaklardan alınmış ve kaynak
sahiplerinin fotoğraflar üzerindeki notlarına sadık kalınmıştır. Kilikya’nın çok sayıda
kültür, imparatorluğun kesiştiği kavşakta yer almasından hareketle “Görsel Bir Tarih:
Medeniyetlerin Kavşağı Kilikya” adını taşıyan birinci kitapta ve devam niteliğinde olan
“Görsel Bir Tarih : Adana’da Fotoğrafik Bir Yolculuk” adlı kitaplar ortaya çıkmıştır.
Her iki çalışmada kentin tarihsel ve kültürel belleği, geçmişe ilişkin kolektif
düşünceleri anlamak ve geleceğe aktarmayı amaçlamıştır..
Birinci Kitapta 12 konu bulunmaktadır. Bunlar John Carne seyahatnamesi ve William
Bartlett’in gravürleriyle Kilikya, Victor Langlois'in Kilikya seyahatnamesi, Bölgede
faaliyet gösteren Misyoner grupların arşivleri, Gertrude Bell’in özellikle Şar antik
kentindeki faliyetleri, Zsigmond Fejes ve Dr. Bela Lakos’un Küçük Asya inceleme
gezisi, Philip Holzmann Arşivi, Belemedik esir kampı, Mary Elizabeth Chomley’in
ilginç yaşamı, Denis Gazals, Fransa Açık Miras Platformu ve Albert Khan Arşivinde
Adana ve işgal dönemi Kilikya konulu Fransız Pullarından oluşmaktadır.
Bu belgeler, Kilikya bölgesi ve çevresindeki tarihi gelişmeleri farklı kişiliklerin
perspektifinden ve görsel kanıtlarla ele almaktadır. Metinlerde, Metodist
hareketinin kurucusu John Wesley, arkeolog ve gezgin Gertrude Bell ve bölgeyi
ziyaret eden çeşitli eğitimciler ile hayırseverlerin hayatlarından kesitler sunulmaktadır.
Özellikle Adana, Tarsus ve Şar gibi yerleşim yerlerindeki yaşam koşulları, mimari
yapılar ve Toros Dağları üzerindeki ulaşım zorlukları detaylandırılmaktadır.
Kaynaklar aynı zamanda Bağdat Demiryolu inşaatını, Varda Köprüsü'nü ve
bölgedeki askeri hareketliliği gösteren nadir fotoğraflar ile postalık pulları bir araya
getirmektedir. Bu derleme, Osmanlı’nın son döneminden Cumhuriyet’in ilk yıllarına
kadar uzanan süreçte Güney Anadolu’nun sosyal, kültürel ve altyapısal
dönüşümünü yansıtan önemli bir arşiv niteliği taşımaktadır.
İkinci Kitap Görsel Bir Tarih : Adana’da Fotoğrafik Bir Yolculuk ise Alman
Fotoğrafçılar Gözüyle Adana bölümüyle başlıyor ve Bu bölümde Albert Louis Hugo
Grothe, Alvin Emil Reichel, Nowak Ernst, Walter Becke, Müller Fritz, Franz
Stoedtner Carl Uhlıg gibi fotoğrafçılar ve çalışmaları ve kısa öyküleri yer alıyor.
Ardından Adana Fotoğraf Dünyasının duayen ismi Gaston Mizrahiye yer verilmiştir.
Levanten Arşivinde Adana, Adana Beynelmilel Ziraat Sergisi, Ziraat Bankası
Mensucat Fabrikası Albümü, Herman Jansen’in Adana ve Ceyhan Planlarının
ardından John D. Whiting ve G. Eric Matson’un Kapadokya gezisinin Adana
bölümünde yaşananlar, Karatepe kazıları, bölgenin ilk yüksek öğrenim kurumu olan
Adana İktisadi ve Ticari İlimler Akademisinin açılış töreni, Güney Gazeteciler
Cemiyetinin ilk defa düzenlediği Adana’nın İlk Festivali ve Ali Öz’ün Objektifinden
Pamuk tarlaları ve çalışanların öyküsü ile kitap sona ermektedir
.
Özellikle Adana’nın ilk festivali hangisidir sorusunun yanıtı kesin olarak tüm
detay ve belgeleriyle okuyucuya sunulmuştur. Özellikle Adana'nın festival
tarihi üzerinde durularak, 1963 yılındaki ilk şehir festivali ve köklü bir geçmişe sahip
olan Altın Koza Film Festivali'nin gelişim süreci detaylandırılmaktadır. Arşiv
belgeleri ve gazete kupürleri eşliğinde, yerel etkinliklerin kentin sosyal hafızasındaki
yeri ve organizasyonel detayları gün ışığına çıkarılmaktadır. Ayrıca,
karnavalların özgürlük, direniş ve kültürel kimlik ifade etme biçimi olarak taşıdığı
sembolik anlamlar vurgulanmaktadır. Kem küresel hem de yerel ölçekte şenlik
kültürünün toplumsal dinamiklerini ve tarihsel sürekliliği analiz edilmiştir.
Bu kaynak metinler, arşivcilik, fotoğraf sanatı, kişisel
biyografiler ve kurumsal tarih gibi farklı temalar üzerinden toplumsal ve kültürel
mirası ele almaktadır. Metinlerde, Alwin Reichel ve Jean Weinberg gibi isimlerin
hayat hikayeleri ile onların objektifinden yansıyan tarihi anlar ve mekanlar
detaylandırılmaktadır. Özellikle Adana İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi'nin
kuruluş süreci ve Türkiye'deki ticari eğitimin gelişimi geniş bir yer tutmaktadır. Coğrafi
keşifler, Toroslar ve Anadolu kervan yolları gibi bölgesel unsurlar, zengin görsel
tasvirlerle desteklenerek sunulmaktadır. Ayrıca, uluslararası sergiler, dini
bayramların kökenleri ve önemli mimari koleksiyonların tarihsel yolculuğu hakkında
bilgiler verilmektedir. Tüm bu içerikler, geçmişle bugün arasında bağ
kuran belgelerin ve görsel kayıtların toplumsal hafızadaki kritik rolünü
vurgulamaktadır.
Çalışmada yazar, gezgin, diplomat, sanatçı kamu, özel, sivil toplum veya kişilerce
üretilen veya edinilen belgelere erişerek Kilikya ve Adana ile ilgili Fotoğraflar ve
fotoğrafların arka planındaki öyküler aktarılmıştır. Çalışmada Türkiye, Yunanistan,
Almanya, Fransa, İngiltere, Amerika, Lübnan, Polonya , Macaristan gibi ülkelerdeki
arşivlerden faydalanılmıştır.
Faydalı olmasını ve yeni araştırma ve araştırmacılarla geliştirilerek kent belleğine
yeni katkılar sunulmasına yardımcı olmasını diliyorum. Kitapların okuyucu ile
buluşmasını sağlayan Adana BŞB Başkanı Zeydan Karalar ve ekibine sonsuz
teşekkürlerimi sunuyorum.”
