SGK’nın trafik ceza tutanağı muhatabı olup, sigortalı olarak bildirilmediğini ileri sürdüğü her işçi için asgari ücretin iki ila beş katı arasında değişen idari para cezaları verdğini savunan Çolak, sürecin işleyişiyle igili şu ifadelere yer verdi:
‘‘Emniyet birimlerince yapılan denetimlerde ticari olarak kullanılan bir araç sürücüsüne trafik cezası kesildiğinde, sürücünün TC Kimlik Numarası, adı-soyadı ve ceza tarihi gibi bilgiler elektronik olarak saklanıyor ve anlık SGK'ya iletiliyor. SGK ise cezanın kesildiği tarih olan ‘işe başlama tarihi’ olarak kabul edilerek araç sahibine yazı göndererek işe giriş-çıkış beyanı bildirgesi ile muhtasar beyanname talep ediyor.
Araç sahipleri bu talebe itiraz etse de SGK, söz konusu itirazları kabul etmeyerek 5510 sayılı Kanun'un 102'nci maddesini dayanak gösterip idari para cezasını uygulamaya devam ediyor.’’
Hangi Durumlarda İtiraz Edilebilir?
Araç sahibi ile sürücü arasında bir işçi-işveren ilişkisi bulunmuyorsa, bu durumun SGK’nın İdari Para Cezası İtiraz Komisyonu'na belgelenerek ispat edilmesi gerektiğini ifade eden Çolak, başlıca ypılacak olan itirazları şşöyle sıraladı:
‘‘Kiralık araçlar; Cezaya konu araç kiralık ise ve sürücü aracı kiralayan firma personeli ise, kira sözleşmesi ve faturalar eklenerek itiraz edilebilir.
Eş, dost veya akraba kullanımında aracı geçici olarak kullanan kişi araç sahibinin eşi, akrabası ya da arkadaşıysa, ortada bir hizmet akdinin mevcut olduğu ve aracın ticari faaliyet kapsamında kullanıldığı dilekçeyle açıklanarak itiraz yoluna gidilebilir.
Ticari kullanım şahsi araçlarında ise ruhsatta ‘ticari’ ibaresi bulundurulmasına rağmen sahibinin vergi mükellefiyeti olmayan ve tamamen şahsi olarak kullanılan araçlar için SGK esas olarak işlem yapmamaktadır. Yine de işlem yapılmışsa iki kullanım durumu belirgin olarak itiraz edilmesi gerekir. ‘’
İtiraz Edilmezse Ağır Yaptırımlar Kapıda
Trafik ceza tutanağındaki kişinin ücretli işçi olmadığı yolundaki araç sahibi itirazının kabul edilmez ise, SGK işe giriş –işten çıkış beyannamesi ve muhtasar beyanname verilmemesi nedeniyle, bildirimde bulunmakla yükümlü olanlar hakkında her işçi için asgari ücretin iki katı idari para cezası uygulandığına dikkat çeken Avukat ahmet Çolak, ‘’Aynı ihlalin tekrarlanması yani tekerrür halinde bu tutarda asgari ücretin beş katı şeklinde devam ediyor. Bunun yanı sıra alınan asgari ücret destekleri faiziyle geri isteniyor ve 5510 sayılı Kanun'un Ek-14'üncü maddesi kapsamında sigorta prim teşviklerinden yararlanma hakkı iptal edilebiliyor’’ diye konuştu.
Hukuki Dayanak ve Yargının Tutumu
Adana Barosu avukatı Ahmet Çolak, bu konudaki hukuki sorunları şu sözlerle özetledi:
"SGK'nın trafik cezası tutanağını esas alarak idari para cezaları, açılan davalar ile yurt kapsamı iptal edilerek haksızlık gideriliyor."
Çolak'a göre bu durumun özünde ciddi bir hukuka aykırılık yatmaktadır. Denetim yetkisine sahip bir kurumu bu yetkisini başka bir kuruma somut olayda Emniyet Genel Müdürlüğü'ne devretmesi ve fiilen denetimden kaçınması hukuken mümkün değildir.
Trafik tutanağı tek başına ücretli çalışmaya dair esin delil taşımamaktadır. SGK'nın kendi denetmenleri aracılığıyla yerinde inceleme yapması, kapsamlı ifadeler ve beyanlarına başvurması, açık çalışma olgusunu tereddüde yer bırakmayacak biçimde ortaya koyması gerekmektedir. Denetim raporu olmaksızın idari para cezası kesilmesi hukuka aykırıdır.
İdare mahkemeleri de Trafik tutanağının cezanın tek başına kesin delil
sayılamayacağı, SGK' nın ayrıca araştırma ve inceleme yapmakla yükümlü olduğu, denetim raporunun bulunmaksızın artık ceza kesilemeyeceğini vurgulayan çok sayıda karar oluşturdu..
En Kritik Tehlike: Sürenin Kaçırılması
Çolak, araç sahipleri zaman konusunda özellikle uyarıyor. İdari para cezasının tebliğini izlenebilecek iki yol bulunuyor: İlk olarak tebliğden 15 gün içinde SGK'ya itiraz edilebilir; İtirazın reddedilmesi halinde geri bildirimin tebliğinden itibaren 30 gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir. İkinci seçenek olarak ceza tebliğinden itibaren 15 gün içinde cezanın dörtte üçü ödenerek prim teşviklerinin iptalinin önüne geçilebilir. 30 gün içinde de itiraz yolu seçilmeden doğrudan İdare Mahkemelerine dava açılması gerekiyor.
E –tebligata dikkat
Cezaların e-tebligat yoluyla gönderildiği ve araç sahiplerinin büyük çoğunluğunun bunu zamanında fark edemediğini vurgulayan Avukat Ahmet Çolak, ‘’Süre geçtikten sonra ceza kesinleşmektedir. E-tebligat düzenli olarak takip edilmeli ve herhangi bir SGK talebi ya da ceza tebligatı ile birlikte süresinde gerekli itiraz ve davaların açılması büyük önem taşıyor’’ dedi.
