Biz böyle sanmıyorduk; tam da öyleydi. Sıcağın ayrı bir tadı vardı, araç kornalarının başka, ani frenlerin başka… Kaldırımlardan akan gergin insanlar bile bir başka tatlı geliyordu göze. Artika Sanat Merkezi'ne giderken yollara rastgele atılmış bolca çöp de göze batmıyordu. Alişer bekliyordu; belliydi, tam zamanında orada olacaktım. Vardığımızda çay hazırdı. Çayın kokusuna boya kokuları karışmıştı. Duvarlar, tamamlanmış ve henüz bitmemiş resimlerle doluydu. Çukurova gibi sıcak karşıladı beni. Umduğum gibi, söyleşimiz de sıcak geçti.

Onu bugüne kadar eğitimci, ressam ve televizyon programcısı kimlikleriyle tanıyorduk. Şimdi ise karşımıza yayıncı kimliğiyle de çıkıyordu. Yayıncılık serüveninin nasıl başladığını, her meraklı insan gibi biz de merak ediyorduk. Hangi ihtiyaçtan doğmuştu bir yayınevi açma düşüncesi? Neydi eksik olan, neyi tamamlamayı amaçlıyordu?
Sorduk. “Bir çay daha içer misiniz?” diye sordu. Anladık, uygun kelimeleri bir araya getirmek için zaman kazanmak istiyordu. Tıpkı renklerden yeni renkler üretmek gibi…

“Aslında,” dedi, ince belli çay bardağını bırakırken, “bu girişimi bir eksiklikten ziyade, yıllardır yürüdüğüm yolun doğal bir kavşağı, hatta kaçınılmaz bir durağı olarak görüyorum. Önce resim vardı; çizgiler ve renkler aracılığıyla dünyayı, insanı ve insan ruhunu anlama çabası… Ardından eğitimci kimliğimle bu birikimi paylaşma, genç zihinlere dokunma sorumluluğu eklendi. Televizyon ekranlarında ve dijital mecralarda gerçekleştirdiğimiz nehir söyleşiler, derinlikli portreler ve edebiyat programları ise kelimenin sesle buluştuğu, hayatların ve tanıklıkların kayda geçtiği birer hafıza alanına dönüştü.”
Peki, yayıncılık neden doğmuştu?
“Çünkü ekranların ve anın büyüsü ne kadar güçlü olursa olsun, yazılı kelimenin, basılı kâğıdın kokusunun, kapağından içeriğine kadar emek verilmiş bir kitabın yerini hiçbir şey tutamaz. Yayıncı kimliğim, aslında yıllardır gerçekleştirdiğimiz o uzun soluklu televizyon sohbetlerinin, sanatçılarla ve şairlerle kurduğumuz derin diyalogların kalıcı eserlere dönüşmesi ihtiyacından doğdu.
“Biz burada yalnızca ticari bir pazarın değil, estetik bir direnişin ve vefa bilincinin peşindeyiz. Günümüzün hız kültürüne, her şeyin hızla tüketilip unutulduğu dijital akışına karşı; nitelikli metinleri, hak ettikleri özenle hazırlanmış tasarımlarla buluşturmak istiyoruz. Resimde fırça darbesi neyse, kitapta da dizgi, kapak ve kâğıt seçimi odur.
“Belki de eksik olan, bu coğrafyanın derin kültürel birikiminin yeterince şefkatle, titizlikle ve kalıcılık bilinciyle geleceğe aktarılmasıydı. Tmolos Yayınevi, Bozdağları'nın kadim mitolojik köklerinden aldığı ilhamla, bu toprağın sesini ve sözünü yarına taşıyacak kalıcı eserler üretmek için var.”
Artika Sanat Merkezi'ni kurmuş, yıllardır önemli kültür ve sanat faaliyetlerine ev sahipliği yapıyordu. Bir kafe ya da başka bir ticari işletme açmak yerine neden bir sanat merkezi kurmayı tercih etmişti? Onu böyle bir mekân oluşturmaya yönelten düşünce neydi?
Çünkü Çukurova'nın böyle sanat merkezlerine çok ama çok ihtiyacı vardı. Kirlenen Çukurova başka nasıl temizlenirdi?
Yaptığı Yılmaz Güney resmine baktı. Bakışında sanki resimde bir hata aramak vardı. Bulamayınca yanıtladı:
“Aslında mesele neyi seçtiğinizden çok, hayattan ne beklediğinizle ilgili. Bugün bir kafe açmak, popüler beklentilere uygun bir zaman geçirme alanı oluşturmak belki daha kolay, hatta finansal açıdan daha konforlu bir tercih olabilirdi. Ancak benim derdim insanlara yalnızca vakit geçirecekleri bir yer sunmak değildi. Onlara durabilecekleri, düşünebilecekleri, kelimenin ve rengin derinliğini hissedebilecekleri bir sığınak oluşturmak istedim.
“Artika Sanat Merkezi, sıradan bir işletme anlayışıyla değil, bu coğrafyanın kültürel birikimine karşı duyduğum sorumluluk ve vefa hissiyle doğdu. Şairlerin, yazarların, ressamların, gençlerin ve sanata gönül veren insanların omuz omuza verebileceği, ticari kaygıların ötesinde bir buluşma alanına ihtiyaç vardı.
“Bir kafede fincanlar dolar ve boşalır; Artika'da ise kelimeler, tuvaller, portreler ve fikirler birikir, akar!
“Biz burada yalnızca etkinlikler düzenlemiyoruz; aynı zamanda bir direniş alanı oluşturuyoruz. Günümüzün her şeyi hızla tüketen ve sığlaştıran anlayışına karşı, sanatın iyileştirici, birleştirici ve dönüştürücü gücünü merkeze alan kalıcı bir buluşma noktası kurmaya çalışıyoruz.
“Çünkü inanıyorum ki bir şehrin ruhunu ayakta tutan yalnızca caddeleri, binaları ya da kafe vitrinleri değildir. O şehrin sanatçılarının nefes aldığı, gençlerin entelektüel kökler edindiği kültür ve sanat mekânları da şehrin hafızasını ve kimliğini yaşatan en önemli duraklardır.”
O duraklardan birindeydim. İçeri girer girmez içimin açılmasını sağlayan yalnızca bir çift gülen göz değildi; resimlerdi de… Artika Sanat Merkezi'nde resim çalışmalarının yanı sıra müzik eğitimi de veriliyor, tiyatro etkinlikleri düzenleniyor; edebiyatçılar ve sanatçılar konuk edilerek söyleşiler gerçekleştiriliyordu. İmza günleri düzenleniyor, kısacası pek çok alanda üretim yapılıyordu.
Bütün bu çabanın arkasındaki temel motivasyon neydi? Maddi bir beklentisi mi vardı, yoksa başka bir idealin peşinde miydi? Bir eğitimci olarak bu yoğun çabayı nasıl açıklıyordu?
Önce tebessüm etti, çayından bir yudum aldı. Sonra yanıtladı:
“Eğer derdim para olsaydı, emin olun ne bir sanat merkezi açardım ne bir yayınevi kurardım ne de gecemi gündüzüme katıp nehir söyleşilerin peşinden koşardım. Çok şükür, bir eğitimci olarak yaşamımı sürdürebileceğim bir gelirim her zaman oldu. Ancak insan yalnızca karnını doyurarak var olmuyor; ruhunu besleyerek ve yaşadığı topraklara karşı sorumluluğunu yerine getirerek de var oluyor.
“Benim derdim kazanç ya da bir unvan sahibi olmak değil. Tek derdim, kültürel bir hafıza inşa etmek ve bu toprakların değerlerine vefa göstermek.
“Resim, müzik, tiyatro ya da edebiyat söyleşileri… Bunların her biri, insanımızın, özellikle de gençlerimizin sığlıktan, yalnızlıktan ve sıradanlıktan uzaklaşmasına imkân sağlayan birer nefes alanı. Sanatın iyileştirici gücüne inanıyorum. Bir gencin eline fırça aldığında bakışının değişmesini, bir şairin dizelerini dinlerken gözleri dolan bir insanın yaşadığı aydınlanmayı hiçbir maddi kazançla ölçemezsiniz.
“Biz burada ticari bir hesap yapmıyoruz; bir kültürel seferberlik yürütüyor, bir aydınlanma yaratmaya çalışıyoruz. Ustalarımızı ağırlayarak onlara hak ettikleri saygıyı sunarken gençlerimize de şu mesajı veriyoruz: Yalnız değilsiniz. Bu çatı altında üretebilir, düşünebilir ve kendinizi bulabilirsiniz.
“Bütün bunlar benim için yalnızca bir iş ya da uğraş değil, bir yaşam biçimi. Yaşadığım çağa, şehre ve içinde bulunduğum topluma karşı hissettiğim bir sorumluluk.”
Harika bir sorumluluk! İnsana güven veren bir sorumluluk, demeden geçemiyorum.
Tmolos Yayınevi'ni kurarken nasıl bir ihtiyaçtan hareket etmişti? Adana'nın kültür ve sanat hayatında bir boşluğu doldurmayı mı amaçlıyordu? Yayıncılık alanında nasıl bir yol izlemeyi düşünüyordu?
Sorduk, hemen yanıtladı:
“Öncelikle Adana'da kültürün ya da sanatın yokluğundan söz etmek haksızlık olur. Çünkü bu topraklar, hikâyeleriyle, şairleriyle, romancılarıyla ve ressamlarıyla başlı başına bir edebiyat ve sanat coğrafyasıdır.
“Eksik olan, bu zengin kültürel damarın her zaman hak ettiği titizlikle, aceleye getirilmeden ve yerel bir yan ürün muamelesi görmeden kitaplaşmasıydı. Bir diğer ihtiyaç da tasarımdan baskıya, dağıtımdan okurla buluşmaya kadar yayıncılığın bütün süreçlerini sahiplenen, kalıcı ve kararlı bir yayıncılık anlayışıydı.”
Durdu. Nâzım'ın portresine baktı. Renkler, sesini daha da kadifeleştirmişti. Devam etti:
“Tmolos Yayınevi'ni kurarken Adana'ya dışarıdan bakarak bir boşluğu doldurma iddiasıyla yola çıkmadım. Tam tersine, bu şehrin ve coğrafyanın içinden doğan sözü, şiiri, öyküyü ve portreyi kendi değeri ve ağırlığıyla görünür kılmayı amaçladım.
“Bazen çok güçlü bir metin kaleme alınır; ancak doğru bir kapak tasarımı, özenli bir sayfa düzeni ve sabırlı bir yayıncılık desteği bulamadığı için hak ettiği ölçüde okura ulaşamaz. Bazen de bir ustanın yıllar boyunca biriktirdiği derin sohbetler, tanıklıklar ve deneyimler kayıt altına alınmadığı için zamanla kaybolup gider.
“Tmolos'un adı, Bozdağları'nın kadim mitolojik köklerinden geliyor. Benim için yayıncılık da tıpkı dağdan inen bir su gibi, köklerinden beslenerek kendi yatağını oluşturmak anlamına geliyor.
“Dolayısıyla amacımız Adana'da var olmayan bir şeyi var etmek değil; zaten güçlü olan kültürel damara yeni bir yatak, yeni bir nefes ve kalıcı bir yurt açmak. Bu toprakların sözünü, edebiyatını ve birikimini geleceğe taşımak istiyoruz.”
Muhteşem bir düşünce!
Bütün bu çok yönlü çalışmaların arkasındaki Alişer Avcı'yı biraz daha yakından tanımak istedim. Eminim benim gibi okuyucularım da onu merak ediyordu. Alişer Avcı kimdi? Hayat yolculuğu nasıl şekillenmişti? İnsanlardan beklentisi neydi?
Güldü, kısa saçlarını düzeltti:
“Alişer Avcı kim?” diye sordu kendi kendine. Sonra anlatımını sürdürdü:
“Aslında beni tek bir cümleye sığdırmak ya da yalnızca unvanlarla tanımlamak mümkün değil. Mardin'de başlayan, 1998 yılında Adana'ya uzanan; ömrünü resimle, şiirle, eğitimle, televizyon sohbetleriyle ve son yıllarda yayıncılıkla iç içe geçirmiş bir yolcuyum.
“Çocukluğumun Kızıltepe'de bıraktığı izler, Çukurova'nın güçlü kültür ve sanat atmosferi, yıllar içinde biriktirdiğim yüz yüze tanıklıklar ve karşılaşmalar… Bütün bunlar beni bugün olduğum noktaya taşıdı. Kendini hiçbir zaman tamamlanmış saymayan, her yaşta öğrenmeye, üretmeye ve öğrendiklerini aktarmaya devam eden bir eğitimci ve sanat işçisiyim.
“Resim benim için dünyaya bakma biçimi, şiir ise o bakışın iç sesidir. Televizyon ekranlarında gerçekleştirdiğimiz nehir söyleşiler ve edebiyat programları, sanatçıların ve yazarların hayat hikâyelerini aceleye getirmeden dinleme, onların tanıklıklarını gelecek kuşaklara aktarma çabasıydı. Artika Sanat Merkezi ve Tmolos Yayınevi ise bütün bu birikimin ortak bir çatı altında, yaşayan bir kültürel hafızaya dönüşmesinin ifadesidir.”
Bunca çabadan sonra insanlardan ne beklediğini de bilmek istedim.
“Çok büyük, gösterişli ya da ulaşılması güç beklentilerim yok. Öncelikle biraz durmalarını, acele etmeden bakmalarını ve dinlemelerini istiyorum. Bir gencin eline fırçayı ya da kalemi korkmadan almasını; bir okurun kitabı yalnızca elinden geçirip bırakmak yerine, kapağından satır aralarına kadar emek vererek okumasını istiyorum.
“Sanatın bir vitrin süsü olmadığını; insanı kendisiyle, toplumuyla ve yaşadığı topraklarla barıştıran canlı bir soluk olduğunu hatırlamalarını istiyorum.
“Benim beklediğim alkış değil; bu sofraya, bu söze ve hep birlikte oluşturduğumuz ortak hafızaya sahip çıkılmasıdır.”
Bir tek bu çaba, ses tonu, vurguları, gülen yüzü… Kekremsi, keskin, yıllanmış kırmızı şarap gibi sarhoş etmedi bizi. Renkler de, boyaların kokusu da sarhoş etmişti. Artika Sanat Merkezi'nden çıkarken çakırkeyiftik.





