TEKNOFEST kapsamında Aksaray Atış Alanı’nda düzenlenen Roket Yarışması’nda 2 bin 139 takım, geliştirdikleri roketlerle dereceye girebilmek için mücadele etti. Değerlendirmelerin ardından 73 takım finale kalmaya hak kazandı.

Yarışmada AKAY FoF ve AKAY FoF Plus olmak üzere iki takıma ayrılan Roket Takımı, geliştirdiği iki roketle orta ve yüksek irtifa kategorilerinde yarıştı. “Beren” isimli roket orta irtifada 4 bin 200 metreye, “Nefes” isimli roket ise yüksek irtifada yaklaşık 6 bin metre hedefine başarıyla ulaştı.

Görev uçuşlarının ardından roketler, paraşüt sistemleri kullanılarak herhangi bir hasar meydana gelmeden kurtarıldı.

“Hedeflerimize ulaştık, iki kategoride de derece aldık”

Akay FoF Takım Kaptanı Metehan Dağ, takım olarak ilk defa iki roketle mücadele ettiklerini söyleyerek, “Bu roketlerden biri orta irtifa, diğeri ise yüksek irtifa. Yüksek irtifada yaklaşık 6 bin metre, orta irtifada ise 4 bin 200 metre hedeflerimiz vardı. Her iki hedefimize de ulaştık. İki roketimizin de havada ayrılması ve paraşütleriyle sorunsuz şekilde kurtarılması görevlerini eksiksiz tamamladık. Kendi özgün aviyonik sistemlerimizi kullandık. Haberleşme, basınç ve nem gibi verileri başarıyla ölçüp hakem heyetine sunduk. Bu yıl her iki kategoride de üçüncülük elde ettik. Takımımızda devir teslim kültürü var. Üst sınıflardan aldığımız bayrağı alt sınıflara aktarıyoruz. Hedefimiz seneye iki roketle de birincilik kürsüsüne çıkmak” diye konuştu.

“Geceleri atölyede sabahlayarak hazırlandık”

Akay FoF takımının aviyonik sorumlusu Osman Emre Çay ise yaklaşık bir yıllık hazırlık sürecinin ardından yarışmaya katıldıklarını belirterek, “Özellikle son 2-3 ay tempomuz oldukça arttı. Gece geç saatlere kadar atölyede kalarak sistemlerin entegrasyonu ve testleri üzerinde çalıştık. Bu sene iki takıma ayrılarak hem orta hem yüksek irtifada yer aldık. İki kategoride birden dereceye girmeyi hedefliyorduk ve ikisinde de üçüncü olduk. Süreç boyunca teknik ve lojistik destekte bulunan danışman hocalarımıza ve rektörlüğümüze teşekkür ediyoruz” dedi.

Hedef birincilik

İki farklı roketle iki kategoride Türkiye üçüncülüğü elde eden AKAY FoF Roket Takımı, elde ettiği sonuçla gelecek yılki yarışmalar için de hedefini belirledi. Takım üyeleri, mevcut deneyimlerini yeni öğrencilere aktararak çalışmalarını sürdürmeyi ve gelecek yıl her iki kategoride de birincilik elde etmeyi hedefliyor.

Dijital ödeme yöntemlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte dolandırıcıların yöntemlerinde de önemli değişiklikler yaşanıyor. Nakit kullanımının azalması, kredi kartı ve IBAN üzerinden gerçekleştirilen para transferlerinin artması, siber suçluların bu alanlara yönelmesine neden oluyor.

Sosyal medya hesapları, sahte internet siteleri, telefon görüşmeleri ve kısa mesajlar üzerinden yapılan dolandırıcılık girişimleri giderek daha profesyonel bir görünüm kazanırken, vatandaşların özellikle acele ettirilerek işlem yapmaya zorlandığı belirtiliyor.

“Son derece organize şekilde çalışıyorlar”

Konuyla ilgili İHA muhabirine konuşan Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Bilgisayar ve Bilişim Fakültesi, Bilgi Güvenliği Teknolojisi Bölümü'nden Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Kızılay, nakit kullanımının azalmasıyla birlikte kredi kartı veya IBAN ile para transferi işlemlerinin arttığını söyleyerek, “Bunu fırsat bilen dolandırıcılar insanların acele kazanma ve kaybetme duygularını istismar ediyor. Kurbanları panik oluşturarak hızlı işlem yapmaya zorluyorlar. Bankaların kullandığı SMS ve uygulama bildirimlerine dayalı onay mekanizmaları var. Telefondaki kişi sizden SMS şifresi istiyorsa veya işlemin çok acil olduğunu söylüyorsa bu durum büyük bir risktir. Genellikle yaşlı veya teknolojiye uzak vatandaşlarımızı hedefliyorlar. Son derece organize şekilde sizi ürün uzmanına veya yatırım uzmanına aktardıklarını söyleyip profesyonel bir görünüm vererek dolandırmaya çalışıyorlar” şeklinde konuştu.

“Telefon kapatılmalı”

Dolandırıcının fark edilmesi halinde vakit kaybetmeden telefonun kapatılması gerektiğini ifade eden Kızılay, “Panik yapmadan proaktif ve çok hızlı davranmanız gerekir. Durumu konuşma sırasında fark ettiğiniz an telefonu direkt dolandırıcının yüzüne kapatın. Cihazınıza erişim riskine karşı telefonunuzun mobil internetini derhal kapatın. Hemen bankanızın resmi müşteri hizmetlerini arayarak kredi kartlarınızı hesaplarınızı ve mobil bankacılık işlemlerinizi bloke ettirin. Banka işlemlerinden hemen sonra polis ihbar hattını arayarak durumu bildirin” dedi.

Kızılay, özellikle dolandırıcılık girişiminin fark edildiği anda iletişimin kesilmesinin ve ardından banka ile güvenlik birimlerinin hızlı şekilde bilgilendirilmesinin önemine dikkat çekti.

Yapay zeka dolandırıcılık yöntemlerini değiştirdi

Yapay zekâ teknolojilerindeki gelişmelerin dolandırıcıların kullandığı yöntemlere yeni bir boyut kazandırdığını belirten Kızılay, vatandaşların sosyal medyada paylaştığı içeriklerin de kötü niyetli kişiler tarafından kullanılabileceği konusunda uyardı.

Kızılay, “Örneğin, sosyal medyada paylaştığınız 30 saniyelik bir videoyu kullanarak ses tınınızı, kelimelerinizi ve yüzünüzü kopyalayabiliyorlar. Elde ettikleri bu verilerle sizi yakın bir akrabanızmış gibi arayıp para isteyebiliyorlar. Ayrıca ünlü kişileri, influencer veya YouTuber'ları kopyalayarak takipçilerinden IBAN yoluyla para veya 'yardım' talep edebiliyorlar. Açık kaynak kodlu yapay zeka araçları sayesinde görsel ve işitsel olarak kopyalanmanız, dijital ortamda sizin yerinize konuşulması artık mümkün. Bu organize yapılar, yakınlık ve güven duygunuzu kullanarak sizleri hedef alıyor” ifadelerini kullandı.

Sahte banka sitelerine dikkat

Dolandırıcıların elde ettikleri paraları kısa süre içerisinde farklı dijital varlıklara dönüştürerek yurt dışına çıkarabildiğini belirten Kızılay, vatandaşların şüpheli durumlarda izlemesi gereken adımları da sıraladı.

Kızılay, “İzlenmesi gereken adımlar şunlardır: Durumu konuşma sırasında fark ettiğiniz an telefonu direkt dolandırıcının yüzüne kapatın. Cihazınıza erişim riskine karşı telefonunuzun mobil internetini derhal kapatın. Hemen bankanızın resmi müşteri hizmetlerini arayarak kredi kartlarınızı, hesaplarınızı ve mobil bankacılık işlemlerinizi bloke ettirin. Banka işlemlerinden hemen sonra 112 ihbar hattını arayarak durumu polise bildirin. Eğer panik halindeyseniz veya teknolojiye çok hakim değilseniz, işlemleri hızlı yapabilmek için güvendiğiniz bir yakınınızdan hemen destek isteyin. İnternet tarayıcısından bankanızın numarasını aratırken çok dikkatli olun. Dolandırıcılar bankanın web sitesini birebir kopyalayıp arama sonuçlarında 'reklam' olarak en üste taşıyabilirler. Yanında reklam etiketi olan linklere tıklamayın; bankanın kendi resmi web sitesine girdiğinizden emin olun.” dedi.

Uzmanlar, vatandaşların telefonda kendilerinden şifre veya kişisel bilgi isteyen, para transferi konusunda baskı kuran ya da işlemi acil gerçekleştirmelerini isteyen kişilere karşı temkinli olmaları gerektiğine dikkat çekiyor.

Araştırma kapsamında geliştirilen çeşit adayları farklı bölgelerde adaptasyon ve verim denemelerine alınırken, yüksek kuraklık toleransı gösteren genotiplerin üretime kazandırılması hedefleniyor.

Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nasibe Ebru Yaşa Kafkas, iklim değişikliğinin tarımsal üretim üzerindeki etkilerine dikkat çekerek, kuraklığa dayanıklı çeşitlerin gelecekte üreticiler için önemli bir alternatif oluşturacağını söyledi.

"Yeni çilek çeşitlerinin geliştirilmesi"

Çileğin suya ihtiyaç duyan bir bitki olduğunu vurgulayan Kafkas, şu ifadeleri kullandı:

"Çilek yetiştirmeye kalktığınız zaman mutlaka su olması gerekiyor. Çilek suyu seven bir bitki. Çünkü yüzlek köklere sahip, geniş yaprakları var ve meyvesi de bol su içeriyor. O yüzden susuz çilek yetiştiriciliği yapmak mümkün değil."

Projede iki temel hedef bulunduğunu belirten Kafkas, şöyle konuştu:

"Amacımız çilekte kurağa toleransla ilgili aday genlerin belirlenmesidir. İkincisi ise kurağa tolerans derecesi yüksek yeni çilek çeşitlerinin geliştirilmesidir. Bu proje sonunda üreticilerimiz kurağa toleransı yüksek yeni çilek çeşitlerini yetiştirme fırsatı bulabilecekler."

"Çilekte kurağa dayanıklılıkla ilgili aday genlerin belirlenmesi"

Çilek ıslah çalışmalarının uzun yıllar alan bir süreç olduğuna dikkat çeken Kafkas, biyoteknolojik yöntemlerle bu sürenin kısaltılmasının amaçlandığını belirterek şunları söyledi:

"Bu amaçla projemizde çilekte kurağa dayanıklılıkla ilgili aday genlerin belirlenmesini hedefledik. Islahçılar için yeni genetik materyaller üretmiş olacağız. Ayrıca ıslahtaki süreyi kısaltacak markörler geliştirmiş olacağız."

Topraksız Tarımda da Test Ediliyor

Geliştirilen çeşitlerin yalnızca tarlada değil, farklı üretim modellerinde de başarı göstermesinin hedeflendiğini ifade eden Kafkas, üreticilere yüksek verimli ve kaliteli çeşitler sunmak istediklerini belirtti.

"Biz üreticilere sunabileceğimiz verimli, kaliteli yeni çilek çeşit adayları ve fideler geliştiriyoruz. Yeni çeşitleri geliştirirken piyasadaki mevcut çeşitlerle aynı ya da daha üstün özelliklere sahip olmalarını hedefliyoruz" diyen Kafkas, çeşit adaylarının topraksız kültür sistemlerinde de denendiğini aktardı.

Bazı çeşitlerin topraksız üretim sistemlerine uyum sağlayamadığını belirten Kafkas, şu değerlendirmede bulundu:

"Bazı çeşitler toprakta çok güzel performans sağlıyor. Ancak bazı çeşitler kuraklık stresine, aşırı suya ya da susuzluğa hassasiyet gösterdiği için topraksız kültürde yetiştirilemiyor. Bu nedenle geliştirdiğimiz çeşit adaylarını topraksız kültürde de deniyoruz."

Çalışmaların tamamlanmasıyla birlikte kuraklığa daha dayanıklı, verimli ve kaliteli yeni çilek çeşitlerinin üreticilerle buluşturulması hedefleniyor.

TEKNOFEST Yönetim Kurulu Başkanı Başkanı Selçuk Bayraktar, paylaşımı alıntılayarak "Uzaklarda arama" ifadesini kullandı. Bayraktar, dünyanın en büyük havacılık, uzay ve teknoloji festivalinin bu yılki adresi olarak Adana'yı gösterdi.